Python’a Başlangıç: Windows’ta Kurulum, Sanal Ortam ve İlk Otomasyon Betiğiniz
Python, öğrenmesi kolay sözdizimi ve geniş kütüphane ekosistemiyle hem programlamaya yeni başlayanlar hem de iş süreçlerini otomatikleştirmek isteyenler için ideal. Windows'ta doğru kurulumdan sanal ortamlara, paket yönetiminden gerçek bir dosya düzenleme betiğine kadar adım adım anlattık.

Python; web geliştirmeden veri analizine, yapay zekâdan sistem otomasyonuna kadar çok geniş bir alanda kullanılan, okunması kolay bir programlama dilidir. Öğretmenler için de ideal bir ilk programlama dilidir. Bu rehberde Windows’ta Python’u doğru şekilde kurmayı, projeleri birbirinden yalıtmayı ve gerçek bir iş yapan ilk betiğinizi yazmayı anlatıyorum.
Kurulum
Seçenek 1: winget ile
winget search Python.Python
winget install --id Python.Python.3.13 -e
(Sürüm numarasını winget search çıktısındaki güncel kararlı sürüme göre değiştirin.)
Seçenek 2: python.org yükleyicisi
python.org’dan Windows yükleyicisini indirirseniz ilk ekranda “Add python.exe to PATH” seçeneğini mutlaka işaretleyin.
Kurulumu doğrulayın
Yeni bir Terminal penceresi açın:
python --version
py --version
pip --version
Windows’ta py başlatıcısı (py), birden fazla Python sürümü kuruluysa aralarında seçim yapmanızı sağlar: py -3.12, py -3.13. Kurulu sürümleri görmek için py --list kullanın.
Microsoft Store tuzağı: Python kurulu değilken
pythonyazdığınızda Microsoft Store açılabilir. Bu, Windows’un “uygulama yürütme takma adı” özelliğidir. Ayarlar > Uygulamalar > Gelişmiş uygulama ayarları > Uygulama yürütme takma adları bölümünden kapatabilirsiniz.
Sanal ortamlar: Neden ve nasıl?
Her Python projesi farklı kütüphanelere ve farklı sürümlere ihtiyaç duyabilir. Tüm paketleri sistem geneline kurarsanız, bir projenin güncellemesi diğerini bozabilir. Sanal ortam (virtual environment), her projeye ayrı bir paket klasörü verir.
mkdir dosya-duzenleyici
cd dosya-duzenleyici
python -m venv .venv
.\.venv\Scripts\Activate.ps1
Etkinleştirildiğinde komut isteminin başında (.venv) görürsünüz. Artık pip install ile kurduğunuz her şey yalnızca bu projeye ait olur. Çıkmak için deactivate yazın.
PowerShell “betik çalıştırma devre dışı” hatası verirse, kendi kullanıcınız için şu komutu bir kez çalıştırın:
Set-ExecutionPolicy -Scope CurrentUser RemoteSigned
Paket yönetimi
pip install requests openpyxl # Paket kur
pip list # Kurulu paketler
pip freeze > requirements.txt # Bağımlılıkları dosyaya yaz
pip install -r requirements.txt # Dosyadan kur (başka bilgisayarda)
requirements.txt dosyası, projeyi başka birinin aynı ortamla çalıştırabilmesi için gereklidir. .venv klasörünü ise Git’e göndermeyin; .gitignore dosyasına ekleyin.
Daha hızlı ve modern bir alternatif olarak uv gibi araçlar da giderek yaygınlaşıyor; sanal ortam ve paket yönetimini tek araçta birleştiriyorlar. Temelleri öğrendikten sonra denemeye değer.
Python’un temelleri: Hızlı tur
# Değişkenler ve türler
ad = "Teknoedu"
yil = 2026
oran = 0.18
aktif = True
# f-string ile metin biçimlendirme
print(f"{ad} {yil} yılında yayında!")
# Listeler ve döngüler
kategoriler = ["Microsoft 365", "Eğitim", "Teknoloji"]
for k in kategoriler:
print("-", k)
# Sözlük (anahtar-değer)
yazar = {"ad": "Harun", "alan": "Eğitim teknolojileri"}
print(yazar["ad"])
# Koşullar
puan = 78
if puan >= 85:
print("Pekiyi")
elif puan >= 70:
print("İyi")
else:
print("Geliştirilmeli")
# Fonksiyonlar
def kdv_dahil(tutar, oran=0.20):
return round(tutar * (1 + oran), 2)
print(kdv_dahil(1000))
Python’da girinti (boşluk) sözdiziminin parçasıdır; bloklar süslü parantezle değil, girintiyle belirlenir. Standart olarak 4 boşluk kullanılır.
İlk gerçek betik: İndirilenler klasörünü düzenlemek
İndirilenler klasörünüz karmakarışık mı? Dosyaları uzantılarına göre klasörlere ayıran bir betik yazalım.
duzenle.py:
from pathlib import Path
import shutil
KLASOR = Path.home() / "Downloads"
KATEGORILER = {
"Belgeler": {".pdf", ".docx", ".doc", ".txt", ".pptx", ".xlsx", ".csv"},
"Gorseller": {".jpg", ".jpeg", ".png", ".gif", ".webp", ".svg"},
"Videolar": {".mp4", ".mov", ".avi", ".mkv"},
"Arsivler": {".zip", ".rar", ".7z"},
"Kurulumlar": {".exe", ".msi"},
}
def kategori_bul(uzanti):
for kategori, uzantilar in KATEGORILER.items():
if uzanti.lower() in uzantilar:
return kategori
return "Diger"
def duzenle(deneme=True):
tasinan = 0
for dosya in KLASOR.iterdir():
if not dosya.is_file():
continue
hedef_klasor = KLASOR / kategori_bul(dosya.suffix)
hedef = hedef_klasor / dosya.name
if hedef.exists():
print(f"Atlandı (aynı adlı dosya var): {dosya.name}")
continue
print(f"{'[DENEME] ' if deneme else ''}{dosya.name} -> {hedef_klasor.name}")
if not deneme:
hedef_klasor.mkdir(exist_ok=True)
shutil.move(str(dosya), str(hedef))
tasinan += 1
print(f"\nToplam {tasinan} dosya {'taşınacak' if deneme else 'taşındı'}.")
if __name__ == "__main__":
duzenle(deneme=True) # Önce deneme modunda çalıştırın
Çalıştırın:
python duzenle.py
Çıktıyı kontrol ettikten sonra son satırdaki deneme=True değerini False yapıp tekrar çalıştırın.
Bu küçük betikte önemli birkaç iyi uygulama var:
- pathlib ile işletim sisteminden bağımsız dosya yolları
- Var olan dosyanın üzerine yazmamak
- Gerçek değişiklikten önce deneme modu (dry run)
if __name__ == "__main__":ile betiğin hem doğrudan çalıştırılabilir hem de başka dosyalardan içe aktarılabilir olması
Sonraki adım: Excel ile çalışmak
openpyxl ile bir Excel dosyası okuyup basit bir rapor çıkarmak:
from openpyxl import load_workbook
wb = load_workbook("satislar.xlsx", data_only=True)
ws = wb.active
toplam = {}
for satir in ws.iter_rows(min_row=2, values_only=True):
bolge, tutar = satir[1], satir[5]
toplam[bolge] = toplam.get(bolge, 0) + (tutar or 0)
for bolge, t in sorted(toplam.items(), key=lambda x: -x[1]):
print(f"{bolge:<15} {t:>12,.0f}")
Daha büyük veri analizleri için pandas kütüphanesi bir sonraki doğal adımdır.
Öğrenmeye devam etmek için
- Resmî Python dokümantasyonu ve eğitim bölümü (docs.python.org)
- Küçük ve gerçek problemler çözün: dosya yeniden adlandırma, CSV birleştirme, web sitesinden veri çekme (sitenin kullanım koşullarına uyarak)
- Kodunuzu VS Code + Python eklentisiyle yazın; hata ayıklayıcıyı (F5) kullanmayı öğrenin
- Okullarda: Micro:bit ve Minecraft Education Code Builder, Python’u eğlenceli şekilde öğretmek için harika araçlar
Sık karşılaşılan hatalar
| Hata | Neden / Çözüm |
|---|---|
IndentationError |
Girinti tutarsız; sekme ve boşluk karışmış olabilir. Editörünüzde “4 boşluk” kullanın |
ModuleNotFoundError |
Paket kurulu değil ya da sanal ortam etkin değil |
UnicodeDecodeError |
Dosya UTF-8 değil; open(..., encoding="utf-8") ya da doğru kodlamayı belirtin |
python komutu Store’u açıyor |
Uygulama yürütme takma adlarını kapatın |
Sonuç
Python öğrenmenin en iyi yolu, kendi hayatınızdaki küçük ve sıkıcı bir işi otomatikleştirmekle başlamaktır. Doğru kurulum, her proje için ayrı bir sanal ortam ve “önce deneme modu” alışkanlığı ile güvenli bir başlangıç yapmış olursunuz. İndirilenler klasörünüzü düzenledikten sonra, bir sonraki hedefiniz haftalık bir Excel raporunu otomatikleştirmek olabilir.


