Active Directory Kurulumu: Windows Server’da Etki Alanı Denetleyicisi (Domain Controller) Adım Adım
Active Directory, kurumsal ağlarda kullanıcı, bilgisayar ve yetkilerin merkezi yönetimini sağlıyor. Etki alanı adı seçiminden ilk etki alanı denetleyicisinin kurulumuna, OU yapısından ikinci DC ve sağlık kontrollerine kadar adım adım anlattık.

Active Directory Domain Services (AD DS), Windows tabanlı ağlarda kullanıcıların, bilgisayarların, grupların ve güvenlik ilkelerinin merkezi olarak yönetilmesini sağlayan dizin hizmetidir. Bir okulda öğretmen ve öğrenci hesaplarından, bir şirketteki bilgisayarlara uygulanan güvenlik ayarlarına kadar her şey AD üzerinden yönetilir.
Bu rehberde, bir önceki yazıda kurduğumuz Windows Server 2025 sunucusunu yeni bir ormanın ilk etki alanı denetleyicisine (Domain Controller, DC) dönüştürüyoruz. Aynı adımlar Windows Server 2019 ve 2022 için de büyük ölçüde geçerlidir.
Temel kavramlar
| Kavram | Açıklama |
|---|---|
| Orman (forest) | AD yapısının en üst düzeyi; bir ya da daha fazla etki alanı içerir |
| Etki alanı (domain) | Ortak bir dizin veritabanını ve ilkeleri paylaşan nesneler topluluğu (ör. corp.teknoedu.com) |
| Etki alanı denetleyicisi (DC) | AD veritabanının bir kopyasını tutan ve kimlik doğrulama yapan sunucu |
| Kuruluş birimi (OU) | Nesneleri düzenlemek ve ilke uygulamak için kullanılan klasör benzeri yapı |
| Grup İlkesi (GPO) | Kullanıcı ve bilgisayarlara uygulanan merkezi ayarlar |
| FSMO rolleri | Belirli işlemlerden tek bir DC’nin sorumlu olduğu beş özel rol |
| Genel katalog (GC) | Ormandaki tüm nesnelerin kısmi bir kopyası; aramalar ve oturum açma için kullanılır |
Kurulumdan önce: Planlama
Etki alanı adı seçimi
En sık yapılan ve sonradan düzeltmesi en zor hatalardan biri etki alanı adıdır.
- ✅ Önerilen: Sahibi olduğunuz bir alan adının alt alanı:
corp.teknoedu.comya daad.teknoedu.com - ⚠️ Kaçının:
.localgibi gerçek olmayan üst düzey alan adları (sertifikalar ve bazı cihazlarla sorun çıkarabilir) - ⚠️ Kaçının: Doğrudan web sitenizle aynı ad (
teknoedu.com/); iç ve dış DNS çakışmalarına yol açabilir (split-brain DNS)
NetBIOS adı (ör. TEKNOEDU) 15 karakteri geçmemeli ve kısa, anlamlı olmalıdır.
Ön kontroller
- Sunucunun statik IP adresi var
- Bilgisayar adı son haline getirildi (DC olduktan sonra değiştirmek zahmetlidir)
- Saat ve saat dilimi doğru
- Tüm güncellemeler yüklendi
- Güçlü bir yerel Administrator parolası belirlendi
- En az iki DC kurulması planlandı (yüksek erişilebilirlik)
Adım 1: AD DS rolünü yükleyin
PowerShell ile (yönetici olarak):
Install-WindowsFeature -Name AD-Domain-Services -IncludeManagementTools
Grafik arayüzle: Sunucu Yöneticisi > Yönet > Rol ve Özellik Ekle > Sunucu Rolleri > Active Directory Etki Alanı Hizmetleri.
Adım 2: Sunucuyu etki alanı denetleyicisine yükseltin
PowerShell ile yeni orman
Install-ADDSForest `
-DomainName "corp.teknoedu.com" `
-DomainNetbiosName "TEKNOEDU" `
-InstallDns `
-SafeModeAdministratorPassword (Read-Host -AsSecureString "DSRM parolası") `
-Force
-ForestMode ve -DomainMode parametreleriyle işlev düzeyi belirtilebilir; belirtilmezse sunucu sürümüne uygun varsayılan kullanılır. Tüm DC’leriniz yeni sürümse en güncel işlev düzeyini kullanmak yeni güvenlik özelliklerinden yararlanmanızı sağlar.
Grafik arayüzle
- Sunucu Yöneticisi’nde sarı bayrak simgesine tıklayın ve “Bu sunucuyu etki alanı denetleyicisi olarak yükselt” seçin.
- “Yeni orman ekle” seçin ve kök etki alanı adını girin.
- İşlev düzeylerini seçin, DNS sunucusu ve Genel Katalog seçeneklerinin işaretli olduğundan emin olun.
- DSRM (Dizin Hizmetleri Geri Yükleme Modu) parolasını belirleyin. Bu parolayı güvenli bir kasada saklayın; felaket kurtarmada gerekecektir.
- DNS temsilci uyarısı alırsanız, yeni bir orman için genellikle göz ardı edilebilir.
- NetBIOS adını onaylayın.
- Veritabanı, log ve SYSVOL yollarını varsayılan bırakabilirsiniz.
- Ön koşul denetimi geçtikten sonra Yükle‘ye tıklayın.
Sunucu otomatik olarak yeniden başlar. Artık TEKNOEDU\Administrator olarak oturum açarsınız.
Adım 3: DNS ve temel kontroller
AD, DNS’e tamamen bağımlıdır. Kurulumdan sonra:
# DC'nin kendisini DNS olarak kullandığından emin olun
Get-DnsClientServerAddress -InterfaceAlias "Ethernet"
# DNS iletici (forwarder) ekleyin - internet adlarını çözmek için
Add-DnsServerForwarder -IPAddress 1.1.1.1, 8.8.8.8
# Ters arama bölgesi
Add-DnsServerPrimaryZone -NetworkId "192.168.10.0/24" -ReplicationScope Forest
Altın kural: Etki alanı üyesi bilgisayarlar ve DC’ler DNS olarak yalnızca iç DNS sunucularınızı (DC’leri) kullanmalıdır. İstemcilere doğrudan 8.8.8.8 gibi genel DNS vermek, etki alanına katılma ve oturum açma sorunlarının en yaygın nedenidir.
Adım 4: OU yapısını tasarlayın
Varsayılan Users ve Computers kapsayıcılarına Grup İlkesi bağlanamaz. Bu yüzden kendi OU yapınızı oluşturun. Örnek bir okul/şirket yapısı:
corp.teknoedu.com
└── TEKNOEDU
├── Kullanicilar
│ ├── Yonetim
│ ├── Ogretmenler
│ └── Ogrenciler
├── Bilgisayarlar
│ ├── Masaustu
│ ├── Dizustu
│ └── Laboratuvar
├── Sunucular
├── Gruplar
└── Hizmet-Hesaplari
PowerShell ile:
$kok = "DC=corp,DC=teknoedu,DC=com"
New-ADOrganizationalUnit -Name "TEKNOEDU" -Path $kok
$t = "OU=TEKNOEDU,$kok"
"Kullanicilar","Bilgisayarlar","Sunucular","Gruplar","Hizmet-Hesaplari" | ForEach-Object {
New-ADOrganizationalUnit -Name $_ -Path $t
}
Yeni bilgisayarların otomatik olarak doğru OU’ya düşmesi için varsayılan konumu değiştirebilirsiniz:
redircmp "OU=Bilgisayarlar,OU=TEKNOEDU,DC=corp,DC=teknoedu,DC=com"
Adım 5: İlk kullanıcı ve grup
New-ADUser -Name "Ayşe Yılmaz" -GivenName "Ayşe" -Surname "Yılmaz" `
-SamAccountName "ayse.yilmaz" -UserPrincipalName "ayse.yilmaz@teknoedu.com" `
-Path "OU=Ogretmenler,OU=Kullanicilar,OU=TEKNOEDU,DC=corp,DC=teknoedu,DC=com" `
-AccountPassword (Read-Host -AsSecureString "Geçici parola") `
-ChangePasswordAtLogon $true -Enabled $true
New-ADGroup -Name "GG-Ogretmenler" -GroupScope Global -GroupCategory Security `
-Path "OU=Gruplar,OU=TEKNOEDU,DC=corp,DC=teknoedu,DC=com"
Add-ADGroupMember -Identity "GG-Ogretmenler" -Members "ayse.yilmaz"
UPN soneki olarak e-posta alan adınızı (teknoedu.com/) eklemek, ileride Microsoft 365 ile eşitlemede kullanıcıların aynı adla oturum açmasını sağlar:
Get-ADForest | Set-ADForest -UPNSuffixes @{Add="teknoedu.com/"}
Adım 6: İkinci etki alanı denetleyicisi
Tek DC, tek hata noktasıdır. İkinci bir sunucuyu etki alanına katıp DC’ye yükseltin:
Install-WindowsFeature -Name AD-Domain-Services -IncludeManagementTools
Install-ADDSDomainController -DomainName "corp.teknoedu.com" -InstallDns `
-Credential (Get-Credential TEKNOEDU\Administrator) `
-SafeModeAdministratorPassword (Read-Host -AsSecureString "DSRM parolası")
Ardından DHCP ayarlarında istemcilere her iki DC’yi DNS sunucusu olarak dağıtın.
Adım 7: Sağlık kontrolü
dcdiag /v # Kapsamlı DC tanılaması
repadmin /replsummary # Çoğaltma özeti
repadmin /showrepl # Ayrıntılı çoğaltma durumu
netdom query fsmo # FSMO rollerinin sahipleri
Get-ADDomainController -Filter * | Select Name, IPv4Address, IsGlobalCatalog
dcdiag ve repadmin çıktılarında hata olmamalıdır.
Güvenlik için ilk adımlar
- Yönetici hesaplarını ayırın: Günlük işler için normal, yönetim için ayrı hesap.
- Domain Admins grubunu küçük tutun.
- Windows LAPS: Etki alanındaki bilgisayarların yerel yönetici parolalarını benzersiz ve otomatik döndürülen hale getirin.
- Parola ilkesi: Uzun parolalar (en az 14 karakter) ve hesap kilitleme eşiği.
- Korunan Kullanıcılar (Protected Users) grubu: Yönetici hesaplarını eski ve zayıf kimlik doğrulama yöntemlerinden korur.
- Yedekleme: DC’lerin sistem durumu yedeklerini düzenli alın ve geri yüklemeyi test edin.
- AD Geri Dönüşüm Kutusu: Yanlışlıkla silinen nesneleri kurtarmak için etkinleştirin:
Enable-ADOptionalFeature -Identity "Recycle Bin Feature" -Scope ForestOrConfigurationSet -Target "corp.teknoedu.com"
Hibrit kimlik: Microsoft 365 ile eşitleme
Kurumunuz Microsoft 365 kullanıyorsa, AD kullanıcılarını Microsoft Entra Connect Sync ya da Entra Cloud Sync ile Entra ID’ye eşitleyerek kullanıcıların tek bir hesap ve parolayla hem şirket ağına hem bulut hizmetlerine erişmesini sağlayabilirsiniz.
Sonuç
Active Directory kurulumu birkaç komutla tamamlanır; ancak iyi bir AD ortamının temeli planlamadadır: doğru etki alanı adı, sağlam DNS yapılandırması, mantıklı bir OU tasarımı ve en az iki DC. Bu temeli doğru kurarsanız Grup İlkesi, bilgisayar yönetimi ve Microsoft 365 entegrasyonu gibi sonraki adımlar çok daha sorunsuz ilerler.


