info@teknoedu.com
PowerShell

PowerShell Storage Modülü ile Disk, Bölüm ve Birim Yönetimi: Get-Disk’ten Format-Volume’a

Yeni eklenen bir diski tek satırla başlatıp biçimlendirmek, bölüm büyütmek, disk sağlığını sorgulamak ve SSD'lerde TRIM çalıştırmak mümkün. Storage modülünün en kullanışlı cmdlet'lerini örneklerle topladık.

PowerShell Storage Modülü ile Disk, Bölüm ve Birim Yönetimi: Get-Disk'ten Format-Volume'a

Sanal sunucuya yeni bir disk eklediniz; şimdi Disk Yönetimi konsolunu açıp diski çevrimiçi yapacak, başlatacak, bölüm oluşturacak ve biçimlendireceksiniz. Dört beş pencere, bir sürü “İleri” düğmesi. Oysa PowerShell’in Storage modülü bu işi tek bir pipeline satırına indirir ve aynı işi onlarca sunucuda tutarlı biçimde yapmanızı sağlar.

Bu yazıda disk, bölüm ve birim kavramlarını netleştirip en sık ihtiyaç duyulan işlemleri adım adım gösteriyorum. Komutlar Windows 10/11 ve Windows Server 2012 R2 ve sonrasında yerleşik olarak bulunur.

Katmanları anlamak: Fiziksel disk, disk, bölüm, birim

Storage modülü depolamayı katmanlar hâlinde ele alır:

Katman Cmdlet Ne gösterir?
Fiziksel disk Get-PhysicalDisk Donanım: ortam türü (SSD/HDD), sağlık, seri numarası
Disk Get-Disk İşletim sisteminin gördüğü disk: numara, bölüm stili (GPT/MBR), çevrimiçi durumu
Bölüm Get-Partition Disk üzerindeki bölümler, sürücü harfi, boyut
Birim Get-Volume Dosya sistemi, etiket, boş alan, sağlık

Bu cmdlet’ler birbirine pipeline ile bağlanabilir. Örneğin C: sürücüsünün hangi fiziksel diskte durduğunu görmek için:

Get-Partition -DriveLetter C | Get-Disk | Select-Object Number, FriendlyName, PartitionStyle, Size

Durum tespiti: Diskler ve birimler

Get-PhysicalDisk | Select-Object FriendlyName, MediaType, BusType, HealthStatus, OperationalStatus,
    @{n='BoyutGB'; e={[math]::Round($_.Size/1GB)}}

Get-Volume | Where-Object DriveLetter |
    Select-Object DriveLetter, FileSystemLabel, FileSystem, HealthStatus,
        @{n='BoyutGB'; e={[math]::Round($_.Size/1GB,1)}},
        @{n='BosGB';   e={[math]::Round($_.SizeRemaining/1GB,1)}},
        @{n='Bos%';    e={[math]::Round($_.SizeRemaining/$_.Size*100)}}

Bu ikinci komut, her sunucu için hızlı bir boş alan raporu olarak tek başına bile değerlidir.

Disk sağlığına daha derin bakış

Destekleyen donanımlarda Get-StorageReliabilityCounter, sıcaklık, okuma/yazma hataları ve aşınma gibi göstergeleri döndürür (yönetici yetkisi gerekir):

Get-PhysicalDisk | Get-StorageReliabilityCounter |
    Select-Object DeviceId, Temperature, Wear, ReadErrorsTotal, WriteErrorsTotal, PowerOnHours

Sanal disklerde ve bazı RAID denetleyicilerinin arkasındaki disklerde bu alanlar boş gelebilir; bu normaldir.

Yeni diski tek satırda hazırlamak

Yeni eklenen bir disk genellikle RAW bölüm stiliyle (hiç başlatılmamış) gelir. Aşağıdaki pipeline başlatılmamış tüm diskleri GPT olarak başlatır, tüm alanı kaplayan bir bölüm oluşturur, harf atar ve NTFS ile biçimlendirir:

Get-Disk | Where-Object PartitionStyle -eq 'RAW' |
    Initialize-Disk -PartitionStyle GPT -PassThru |
    New-Partition -AssignDriveLetter -UseMaximumSize |
    Format-Volume -FileSystem NTFS -NewFileSystemLabel 'Veri' -Confirm:$false

Dikkat: Bu komut tüm RAW diskleri işler. Üretim sunucusunda önce Get-Disk | Where-Object PartitionStyle -eq 'RAW' satırını tek başına çalıştırıp yalnızca beklediğiniz diskin geldiğini doğrulayın.

Belirli bir harf ve ayırma birimi boyutu istiyorsanız adımları ayırabilirsiniz:

Set-Disk -Number 2 -IsOffline $false
Set-Disk -Number 2 -IsReadOnly $false
Initialize-Disk -Number 2 -PartitionStyle GPT
New-Partition -DiskNumber 2 -UseMaximumSize -DriveLetter E
Format-Volume -DriveLetter E -FileSystem NTFS -NewFileSystemLabel 'SQLVeri' -AllocationUnitSize 65536 -Confirm:$false

64 KB ayırma birimi, büyük dosyalarla çalışan veritabanı ve yedekleme diskleri için yaygın bir tercihtir; genel amaçlı disklerde varsayılanı (4 KB) bırakmak çoğu zaman en iyisidir.

Bölüm büyütmek ve küçültmek

Sanal diski hipervizörde büyüttünüz, şimdi Windows içinde bölümü genişletmeniz gerekiyor:

# Disk boyut bilgisini yenile
Update-HostStorageCache

# Bölümün ulaşabileceği en büyük boyutu öğren ve genişlet
$max = (Get-PartitionSupportedSize -DriveLetter E).SizeMax
Resize-Partition -DriveLetter E -Size $max

Küçültmek için de aynı cmdlet kullanılır; SizeMin değerinin altına inemezsiniz:

Get-PartitionSupportedSize -DriveLetter E
Resize-Partition -DriveLetter E -Size 200GB

Sürücü harfini değiştirmek ise tek satırdır:

Set-Partition -DriveLetter E -NewDriveLetter S

Bakım: Hata denetimi ve optimizasyon

chkdsk yerine Repair-Volume kullanabilirsiniz. -Scan çevrimiçi tarama yapar ve birimi kilitlemez:

Repair-Volume -DriveLetter E -Scan
Repair-Volume -DriveLetter E -SpotFix   # Bulunan sorunları kısa bir kesintiyle düzeltir

Optimizasyon tarafında Optimize-Volume, disk türüne uygun işlemi yapar. SSD için TRIM, HDD için birleştirme:

Optimize-Volume -DriveLetter C -ReTrim -Verbose
Optimize-Volume -DriveLetter D -Analyze -Verbose

Depolama Alanları (Storage Spaces) için kısa örnek

Birden fazla diski tek bir havuzda toplayıp yansıtılmış (mirror) bir sanal disk oluşturmak da aynı modülle yapılır:

$diskler = Get-PhysicalDisk -CanPool $true
New-StoragePool -FriendlyName 'Havuz1' -StorageSubSystemFriendlyName 'Windows Storage*' -PhysicalDisks $diskler

New-VirtualDisk -StoragePoolFriendlyName 'Havuz1' -FriendlyName 'Yansitma1' `
    -ResiliencySettingName Mirror -ProvisioningType Fixed -UseMaximumSize

Ardından bu sanal disk, Get-VirtualDisk | Get-Disk ile alınıp yukarıdaki başlatma adımlarından geçirilir.

Bir diski temizleyip yeniden kullanmak

Eski bir veri diskini başka amaçla kullanacaksanız, üzerindeki tüm bölümleri Clear-Disk ile silebilirsiniz. Bu komut geri alınamaz; o yüzden önce diski kimliğiyle doğrulayın:

Get-Disk -Number 3 | Select-Object Number, FriendlyName, SerialNumber, Size, PartitionStyle
Clear-Disk -Number 3 -RemoveData -RemoveOEM -Confirm:$true

-RemoveOEM üretici tarafından oluşturulmuş OEM bölümlerini de kaldırır. İşlem bittiğinde disk yeniden RAW olur ve başlatma adımlarından geçirilebilir. Sistem diskinde (IsBoot ya da IsSystem değeri True olan disk) bu komutu asla çalıştırmayın; betiğinize bir güvenlik kontrolü eklemek iyi bir alışkanlıktır:

$disk = Get-Disk -Number 3
if ($disk.IsBoot -or $disk.IsSystem) { throw 'Sistem diski temizlenemez!' }

Eşik tabanlı boş alan uyarısı

Günlük çalışan küçük bir betik, disk doluluğu yüzünden yaşanacak kesintileri önler. Aşağıdaki örnek, boş alanı yüzde 15’in altına düşen birimleri listeler; çıktıyı e-postaya, Teams kanalına ya da bir günlük dosyasına yönlendirebilirsiniz:

$esik = 15
$sunucular = 'SRV01', 'SRV02', 'SRV03'

$oturumlar = New-CimSession -ComputerName $sunucular -ErrorAction SilentlyContinue
$kritik = Get-Volume -CimSession $oturumlar |
    Where-Object { $_.DriveLetter -and $_.DriveType -eq 'Fixed' -and $_.Size -gt 0 } |
    Where-Object { ($_.SizeRemaining / $_.Size * 100) -lt $esik } |
    Select-Object PSComputerName, DriveLetter, FileSystemLabel,
        @{n='BosGB'; e={[math]::Round($_.SizeRemaining/1GB,1)}},
        @{n='Bos%';  e={[math]::Round($_.SizeRemaining/$_.Size*100)}}
Remove-CimSession $oturumlar

if ($kritik) { $kritik | Format-Table -AutoSize }

-ErrorAction SilentlyContinue ile ulaşılamayan sunucular betiği durdurmaz; ancak raporda görünmezler. Üretimde, oturum açılamayan sunucuları ayrıca listelemeniz önerilir.

Uzak sunucularda kullanmak

Storage cmdlet’leri CIM tabanlı olduğundan -CimSession parametresini destekler. Remoting’e gerek kalmadan uzaktan sorgu yapabilirsiniz:

$oturum = New-CimSession -ComputerName SRV01, SRV02
Get-Volume -CimSession $oturum | Where-Object DriveLetter |
    Select-Object PSComputerName, DriveLetter, @{n='BosGB'; e={[math]::Round($_.SizeRemaining/1GB,1)}}
Remove-CimSession $oturum

Sık yapılan hatalar

  • Yanlış disk numarası: Clear-Disk -RemoveData ve Initialize-Disk geri alınamaz. Disk numarasını her zaman FriendlyName, SerialNumber ve boyutla birlikte doğrulayın.
  • Boyut güncellenmedi: Hipervizörde büyütülen disk Windows’ta görünmüyorsa Update-HostStorageCache çalıştırın.
  • Kurtarma bölümü engeli: C: sürücüsünün hemen arkasında kurtarma bölümü varsa Resize-Partition büyütme yapamaz; önce bölüm düzenini Get-Partition -DiskNumber 0 ile inceleyin.
  • -Confirm:$false alışkanlığı: Otomasyonda gereklidir ama elle çalıştırırken onay sorusunu bırakmak sizi kurtarabilir.

Sonuç

Storage modülü, Disk Yönetimi konsolunun yaptığı her şeyi ve daha fazlasını betiklenebilir hâle getirir. Fiziksel disk, disk, bölüm ve birim katmanlarını ayırt ettiğinizde komutların mantığı oturur; -CimSession desteğiyle de aynı raporu tüm sunucularınızdan tek seferde toplayabilirsiniz.