Word’de Kaynakça ve Alıntı Yönetimi: APA Stiliyle Otomatik Kaynak Listesi Oluşturma
Kaynakçayı en sona bırakıp elle yazmak, ödev ve tezlerde en çok hata çıkan aşamadır. Word'ün yerleşik alıntı ve kaynakça araçlarıyla kaynak eklemeyi, stil seçmeyi, kaynakları yönetmeyi ve sınırlarını anlattık.

Ödev, makale ya da tez yazan herkesin bildiği bir gerçek var: Kaynakça, son gece yapılan ve en çok hata barındıran bölümdür. Metinde atıf yapılan bir kaynağın listede olmaması, listede olup metinde hiç kullanılmamış kaynaklar, yazar adlarındaki tutarsızlıklar ve stil kurallarına uymayan noktalama… Hepsi değerlendirmede puan kaybettirir.
Word’ün Başvurular sekmesindeki Alıntılar ve Kaynakça grubu, bu süreci baştan sona otomatikleştirir. Bu yazıda kaynak eklemeyi, metin içi alıntıları, kaynakça oluşturmayı, kaynak yöneticisini ve bu araçların sınırlarını ele alıyoruz.
Temel kavramlar
- Kaynak: Yararlandığınız kitap, makale, web sayfası, rapor vb. Word’de her kaynak; yazar, yıl, başlık, yayıncı gibi alanlara sahip bir kayıttır.
- Alıntı (metin içi atıf): Metindeki “(Yılmaz, 2024)” gibi kısa gösterim.
- Kaynakça: Belgenin sonunda tüm kaynakların stil kurallarına göre biçimlendirilmiş listesi.
- Stil: Alıntı ve kaynakçanın biçimini belirleyen kural seti: APA, MLA, Chicago, IEEE, Harvard gibi.
Adım 1: Stili seçin
Başvurular > Stil açılır listesinden kurumunuzun istediği stili seçin. Türkiye’deki birçok üniversite ve dergi APA’yı tercih eder, ancak mühendislik alanlarında IEEE, tarih ve hukuk alanlarında Chicago ya da kurumun kendi kılavuzu kullanılabilir.
Dikkat: Word’ün yerleşik stilleri her zaman ilgili kılavuzun en güncel baskısıyla birebir aynı olmayabilir. Örneğin listede “APA” olarak görünen stilin hangi baskıyı izlediği Office sürümüne göre değişebilir. Kaynakçanızı kurumunuzun yazım kılavuzundaki örneklerle mutlaka karşılaştırın.
Stili belge yazıldıktan sonra da değiştirebilirsiniz; tüm alıntılar ve kaynakça yeni stile göre yeniden biçimlenir. Bu, aynı makaleyi farklı stil isteyen bir dergiye gönderirken büyük kolaylık sağlar.
Adım 2: Alıntı ve kaynak ekleyin
- İmleci atıf yapacağınız cümlenin sonuna getirin.
- Başvurular > Alıntı Ekle > Yeni Kaynak Ekle komutunu seçin.
- Kaynak türü olarak Kitap, Dergi Makalesi, Web Sitesi, Rapor gibi uygun türü seçin.
- Yazar, başlık, yıl, yayıncı/dergi ve diğer alanları doldurun.
- Tamam’a tıklayın.
Word metne seçtiğiniz stile uygun bir alıntı ekler ve kaynağı belgenin kaynak listesine kaydeder. Aynı kaynağa ikinci kez atıf yapmak için Alıntı Ekle menüsünde listelenen kaynağı seçmeniz yeterlidir.
Yazar adlarını doğru girmek
Yazar alanının yanındaki Düzenle düğmesine tıklayarak soyadı, ad ve ikinci adı ayrı ayrı girin. Birden çok yazar için her birini ayrı ekleyin. Kurum yazarlı kaynaklarda (ör. “Millî Eğitim Bakanlığı”) Yazar olarak kurum seçeneğini işaretleyin; aksi hâlde Word kurum adını ad-soyad gibi bölmeye çalışabilir.
Tüm alanları gösterin
Pencerenin altındaki Tüm Kaynakça Alanlarını Göster kutusunu işaretlerseniz DOI, URL, erişim tarihi, cilt ve sayı gibi ek alanlar görünür. Stil kuralının istediği alanlar kırmızı yıldızla önerilir.
Sayfa numarası eklemek
Doğrudan alıntılarda sayfa numarası gerekir. Metindeki alıntıya tıklayın, açılan menüden Alıntıyı Düzenle‘yi seçin ve Sayfalar kutusuna numarayı yazın. Aynı pencerede yazar adını ya da yılı gizleyebilirsiniz; örneğin “Yılmaz (2024) belirttiği gibi” cümlesinde parantez içinde yalnızca yılın görünmesi için yazarı gizlersiniz.
Henüz bilgisi olmayan kaynak: Yer tutucu
Yazarken kaynak bilgisine o an ulaşamıyorsanız Alıntı Ekle > Yeni Yer Tutucu Ekle komutuyla bir ad verin (ör. RaporOECD). Daha sonra Kaynakları Yönet penceresinde bu yer tutucuyu düzenleyip bilgileri tamamlayın. Yer tutucular kaynakçada görünmez; bu yüzden teslimden önce hepsini doldurmayı unutmayın.
Adım 3: Kaynakçayı ekleyin
- İmleci belgenin sonundaki kaynakça sayfasına getirin.
- Başvurular > Kaynakça menüsünden hazır bir biçim seçin ya da başlıksız eklemek için Kaynakça Ekle‘yi tıklayın.
Kaynakça, belgede alıntı yapılan tüm kaynakları stil kuralına göre sıralar ve biçimlendirir. Yeni alıntı eklediğinizde kaynakçaya tıklayıp Alıntıları ve Kaynakçayı Güncelleştir düğmesini kullanın.
Kaynakları Yönet: Kişisel kaynak kütüphaneniz
Başvurular > Kaynakları Yönet penceresi iki liste gösterir:
| Liste | Açıklama |
|---|---|
| Ana Liste | Bilgisayarınızda saklanan, tüm belgelerde kullanabileceğiniz kaynaklar |
| Geçerli Liste | Yalnızca bu belgedeki kaynaklar |
Bir belgede eklediğiniz kaynaklar otomatik olarak ana listeye de kopyalanır. Böylece aynı kaynağı bir sonraki ödevinizde yeniden yazmanız gerekmez; ana listeden Kopyala ile geçerli listeye aktarmanız yeterlidir.
Bu pencerede ayrıca:
- Kaynakları yazar, yıl ya da başlığa göre sıralayabilir ve arayabilirsiniz.
- Kaynak bilgilerini düzenleyebilirsiniz; değişiklik metindeki tüm alıntılara yansır.
- Belgede kullanılmayan kaynakları görebilirsiniz (onay işareti olmayanlar).
Ana liste, Word’ün kullanıcı profilinizde tuttuğu bir XML dosyasında saklanır. Bilgisayar değiştirirken bu dosyayı yedeklemek isterseniz Gözat düğmesiyle konumunu görebilirsiniz.
Türkçe kaynaklarda dikkat edilecekler
Türkçe kaynaklarla çalışırken birkaç noktaya özellikle dikkat edin:
- Kaynakça başlığı: Hazır kaynakça biçimleri “Kaynakça” ya da “Başvurulan Kaynaklar” gibi başlıklarla gelir. Kurumunuz “Kaynaklar” istiyorsa başlığı elle değiştirebilirsiniz; başlık kaynakça alanının dışında kaldığı sürece güncellemede bozulmaz.
- “ve” ile “&”: APA’da birden çok yazarlı kaynaklarda kullanılan bağlaç, belgenin dil ayarına göre farklı görünebilir. Kılavuzunuz Türkçe “ve” istiyorsa belgenin düzenleme dilinin Türkçe olarak ayarlandığını kontrol edin.
- Büyük-küçük harf: Word, başlıkları girdiğiniz gibi yazar. Stilin istediği büyük harf kuralını kaynak girerken uygulayın.
- Türkçe karakterli yazar adları: Sıralama genellikle doğru çalışır, ancak “Ç”, “Ş”, “Ö”, “Ü” ile başlayan soyadlarının yerini kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.
Kaynakçayı statik metne dönüştürmek
Teslimden önce, ya da kaynakçada stilin karşılamadığı küçük bir düzeltme yapmanız gerektiğinde, kaynakçaya tıklayıp Kaynakçayı statik metne dönüştür seçeneğini kullanabilirsiniz. Dönüştürdükten sonra kaynakça artık otomatik güncellenmez; bu yüzden bu adımı yalnızca en sonda yapın ve öncesinde belgenin bir kopyasını saklayın.
Word’ün yerleşik aracı mı, kaynak yönetim yazılımı mı?
Word’ün aracı kısa ödevler, raporlar ve orta ölçekli projeler için yeterlidir. Ancak yüzlerce kaynakla çalışılan tez ve makalelerde Zotero, Mendeley ya da EndNote gibi özel kaynak yönetim yazılımları daha uygun olabilir:
- Kaynakları veri tabanlarından ve web sayfalarından tek tıkla içeri aktarırlar.
- Yüzlerce stil arasından derginin tam istediğini seçmenizi sağlarlar.
- PDF’leri ve notlarınızı kaynakla birlikte saklarlar.
- Word eklentileri sayesinde alıntı ve kaynakça yine Word içinden eklenir.
Hangisini seçerseniz seçin, aynı belgede iki sistemi karıştırmayın; birinin eklediği alıntıları diğeri tanımaz.
Sık yapılan hatalar
- Alıntıyı elle yazmak: “(Yılmaz, 2024)” ifadesini klavyeyle yazarsanız Word bu kaynağı tanımaz ve kaynakçaya eklemez.
- Kaynak türünü yanlış seçmek: Dergi makalesini “Kitap” olarak girmek dergi adı ve cilt bilgisinin kaybolmasına yol açar.
- Yer tutucuları unutmak: Teslim öncesi Kaynakları Yönet penceresinde soru işaretli kayıt kalmadığını kontrol edin.
- Stil kılavuzunu kontrol etmemek: Otomatik çıktı her zaman kılavuzla birebir eşleşmeyebilir.
Sonuç
Kaynakçayı Word’e devretmek, akademik yazımın en sıkıcı ve hataya açık kısmını büyük ölçüde ortadan kaldırır. Kaynağı ilk alıntıladığınız anda eksiksiz girerseniz, son gece yapmanız gereken tek şey kaynakçaya tıklayıp güncellemek ve sonucu kılavuzla karşılaştırmak olur. Kaynak sayınız arttıkça özel bir kaynak yönetim yazılımına geçmeyi değerlendirin; ama temel mantık aynı kalacaktır: kaynak bir kez girilir, her yerde doğru biçimde kullanılır.


