micro:bit’e Başlangıç Rehberi: MakeCode ile Sınıfta İlk Fiziksel Programlama Projeleri
micro:bit, ışıkları, düğmeleri ve sensörleriyle kodu ekranın dışına taşıyan cep boyutunda bir bilgisayar. Kartı tanıtıyor, MakeCode ile ilk programı yüklüyor ve sınıfta hemen uygulanabilecek dört başlangıç projesi paylaşıyoruz.

Ekrandaki bir karakteri hareket ettirmek güzeldir; ama yazdığınız kodun avucunuzdaki bir cihazda ışık yakması, sallandığında zar atması ya da sınıfın sıcaklığını ölçmesi bambaşka bir heyecandır. BBC micro:bit, öğrencilerin kodlamayı fiziksel dünyayla buluşturduğu, cep boyutunda bir eğitim bilgisayarıdır.
Bu yazıda micro:bit’in donanımını tanıtıyor, MakeCode editörüyle ilk programı karta yüklemeyi gösteriyor ve sınıfta hemen uygulayabileceğiniz dört başlangıç projesini paylaşıyorum.
micro:bit nedir?
micro:bit, İngiltere’de BBC öncülüğünde eğitim amacıyla geliştirilen ve bugün Micro:bit Educational Foundation tarafından sürdürülen küçük bir mikrodenetleyici kartıdır. Okullarda yaygın olarak kullanılan güncel sürüm micro:bit V2‘dir.
Kartın üzerinde neler var?
| Bileşen | Ne işe yarar? |
|---|---|
| 5×5 LED matris | Simge, sayı ve kayan yazı gösterir; ortam ışığını da ölçebilir |
| A ve B düğmeleri | Kullanıcı girdisi |
| İvmeölçer | Hareket, eğim ve sallama algılama |
| Pusula (manyetometre) | Yön algılama |
| Sıcaklık sensörü | Ortam sıcaklığına yakın bir değer verir |
| Radyo ve Bluetooth | micro:bit’ler arası kablosuz iletişim |
| Kenar konnektörü (pinler) | Harici LED, motor, sensör bağlama |
| Mikrofon ve hoparlör (V2) | Ses seviyesi ölçme, ses çalma |
| Dokunmatik logo (V2) | Dokunma algılama |
Not: Sıcaklık sensörü işlemci yongası üzerinde bulunduğu için hassas bir termometre değildir; ortam sıcaklığına yakın bir tahmin verir. Bunu öğrencilerle “ölçüm hatası” kavramını tartışmak için kullanabilirsiniz.
Hangi editörü kullanmalı?
| Editör | Dil | Kimler için? |
|---|---|---|
| Microsoft MakeCode | Bloklar, JavaScript, Python | İlkokuldan liseye; blokla başlayıp metne geçiş |
| micro:bit Python Editor | MicroPython | Ortaokul üst sınıflar ve lise |
MakeCode (makecode.microbit.org) tarayıcıda çalışır, Türkçe arayüze sahiptir ve sol tarafta kartın simülatörünü gösterir. Bu sayede fiziksel kart olmadan da kod denenebilir; kart sayısı az olan sınıflar için büyük avantajdır.
İlk program: Karta kod yüklemek
- MakeCode’da yeni bir proje oluşturun.
- Temel kategorisinden bir “düğme A’ya basıldığında” olayı ekleyin (blok adı arayüz diline göre farklı görünebilir) ve içine bir simge gösterme bloğu koyun.
- Simülatörde A düğmesine tıklayıp test edin.
- micro:bit’i USB kablosuyla bilgisayara bağlayın.
- İndir düğmesine basın. Tarayıcı destekliyorsa kart doğrudan eşlenir ve kod yüklenir; desteklemiyorsa bir
.hexdosyası iner ve bu dosyayı bilgisayarda “MICROBIT” adlı sürücüye sürükleyip bırakırsınız. - Kartın arkasındaki sarı ışık yanıp sönmeyi bitirince program çalışır.
İpucu: Bazı okul bilgisayarlarında USB sürücülerine yazma kısıtlanmış olabilir. İlk dersten önce bir kartla deneme yapın; sorun varsa BT birimiyle görüşün.
Sınıfa hazır dört başlangıç projesi
1. İsim kartı
Öğrenci, A düğmesine basınca adını, B düğmesine basınca en sevdiği simgeyi gösteren bir program yazar. Olay kavramını öğretir ve 10 dakikada biter. MicroPython ile aynı program:
from microbit import *
while True:
if button_a.was_pressed():
display.scroll("AYSE")
if button_b.was_pressed():
display.show(Image.HEART)
2. Elektronik zar
Kart sallandığında 1 ile 6 arasında rastgele bir sayı gösterir. İvmeölçer ve rastgele sayı kavramlarını öğretir.
from microbit import *
import random
while True:
if accelerometer.was_gesture("shake"):
display.show(random.randint(1, 6))
Ders uzantısı: Öğrenciler zarı 60 kez atıp sonuçları kaydeder ve her sayının yaklaşık 10 kez gelip gelmediğini tartışır. Bu, matematikteki olasılık konusuyla doğal bir köprü kurar.
3. Sınıf termometresi
A düğmesine basınca sıcaklık değerini gösterir. Öğrenciler günün farklı saatlerinde ve sınıfın farklı noktalarında ölçüm yapıp sonuçları bir tabloya yazar.
from microbit import *
while True:
if button_a.was_pressed():
display.scroll(temperature())
4. Gece lambası
LED matrisin ışık algılama özelliğini kullanarak ortam karanlıklaşınca tüm LED’leri yakan bir program. Koşul ve eşik değer kavramlarını öğretir. Öğrenciler eşiği farklı değerlerle deneyerek en uygun noktayı kendileri bulur.
from microbit import *
while True:
if display.read_light_level() < 50:
display.show(Image("99999:99999:99999:99999:99999"))
else:
display.clear()
sleep(500)
Sınıf yönetimi ipuçları
- Kart başına iki öğrenci: Eşli çalışma hem maliyeti düşürür hem de tartışmayı artırır.
- Önce simülatör: Kodu önce simülatörde test etmeden karta yüklemeyi kural hâline getirin.
- Etiketleme: Her kartı ve kabloyu numaralandırın; ders sonunda eksiksiz toplamak kolaylaşır.
- Pil kutusu: Kartın bilgisayardan bağımsız çalışması gereken projelerde pil kutusu kullanın. Pilleri ders sonunda çıkarın.
- Statik elektrik: Kartı kenarlarından tutmayı öğretin, metal yüzeylere ve sıvılara yaklaştırmayın.
Müfredatla bağlantı kurmak
micro:bit yalnızca bilişim teknolojileri dersine ait değildir:
| Ders | Proje fikri |
|---|---|
| Fen bilimleri | Sıcaklık ve ışık ölçümü, deney verisi toplama |
| Matematik | Olasılık deneyi, sayaç, koordinat |
| Beden eğitimi | Adım sayar |
| Müzik | Melodi çalma (V2 hoparlör) |
| Sosyal bilgiler | Pusula ile yön bulma etkinliği |
Sonuç
micro:bit, kodu ekrandan çıkarıp öğrencinin avucuna koyarak soyut kavramları somutlaştırıyor. Simülatör sayesinde kart sayısı az olan okullarda bile başlanabilir; MakeCode’un blok ve metin modları ise ilkokuldan liseye uzanan bir öğrenme yolu sunuyor. İlk dersinizde isim kartı ve elektronik zar projeleriyle başlayın; öğrencilerin kendi fikirleriyle ne kadar hızlı ilerlediğine şaşıracaksınız.


