Git ve GitHub’a Başlangıç Rehberi: Sürüm Kontrolünü 20 Komutla Öğrenin
"proje_son_v2_gercekson.zip" dönemini kapatmanın zamanı geldi. Git'in temel kavramlarını, günlük kullanılan komutları, dal (branch) mantığını ve GitHub ile ekip çalışmasını sade bir dille ve örneklerle anlattık.

Bir projede “dün çalışıyordu, ne değişti?” sorusunu soran herkes sürüm kontrolüne ihtiyaç duyar. Git, dosyalarınızdaki her değişikliği kaydeden, gerektiğinde geçmişe dönmenizi ve başkalarıyla aynı proje üzerinde güvenle çalışmanızı sağlayan dağıtık bir sürüm kontrol sistemidir. GitHub ise Git depolarını barındıran ve ekip çalışmasını kolaylaştıran bir platformdur.
Git yalnızca yazılımcılar için değildir: Doküman, yapılandırma dosyası, PowerShell betikleri ya da bir web sitesinin kaynakları da Git ile yönetilebilir.
Temel kavramlar
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Depo (repository) | Projenin tüm dosyalarını ve geçmişini içeren klasör |
| Commit (kayıt) | Belirli bir andaki değişikliklerin açıklamalı anlık görüntüsü |
| Hazırlık alanı (staging area) | Bir sonraki commit’e girecek değişikliklerin seçildiği ara alan |
| Dal (branch) | Ana çizgiden ayrılan bağımsız geliştirme hattı |
| Birleştirme (merge) | Bir daldaki değişiklikleri başka bir dala aktarmak |
| Uzak depo (remote) | GitHub gibi bir sunucudaki depo |
| Push / Pull | Değişiklikleri uzak depoya göndermek / uzak depodan almak |
| Pull Request (PR) | GitHub’da bir dalı ana dala birleştirmek için yapılan inceleme talebi |
Git’te bir dosya üç durumdan birindedir: çalışma dizininde değiştirilmiş, hazırlık alanına eklenmiş ya da commit edilmiş.
Kurulum ve ilk ayarlar
Windows’ta en kolay yol:
winget install --id Git.Git -e
Ardından kimliğinizi tanımlayın (commit’lerde görünür):
git config --global user.name "Harun Güralp"
git config --global user.email "ornek@mail.com"
git config --global init.defaultBranch main
İlk depo
mkdir ilk-proje
cd ilk-proje
git init
Bir dosya oluşturup kaydedelim:
echo "# İlk Proje" > README.md
git status # Değişiklikleri gösterir
git add README.md # Hazırlık alanına ekler
git commit -m "README dosyası eklendi"
git log --oneline # Geçmişi kısaca gösterir
Günlük kullanılan 20 komut
| Komut | Ne yapar? |
|---|---|
git init |
Klasörü Git deposu yapar |
git clone <url> |
Uzak bir depoyu bilgisayara kopyalar |
git status |
Değişen ve hazırlanan dosyaları gösterir |
git add <dosya> / git add . |
Değişiklikleri hazırlık alanına ekler |
git commit -m "mesaj" |
Hazırlanan değişiklikleri kaydeder |
git log --oneline --graph |
Geçmişi grafik halinde gösterir |
git diff |
Henüz hazırlanmamış değişiklikleri gösterir |
git diff --staged |
Hazırlanmış değişiklikleri gösterir |
git branch |
Dalları listeler |
git switch -c <dal> |
Yeni dal oluşturup ona geçer |
git switch <dal> |
Dala geçer |
git merge <dal> |
Belirtilen dalı mevcut dala birleştirir |
git remote add origin <url> |
Uzak depo tanımlar |
git push -u origin main |
Değişiklikleri uzak depoya gönderir |
git pull |
Uzak depodaki değişiklikleri alır ve birleştirir |
git fetch |
Uzak değişiklikleri indirir ama birleştirmez |
git restore <dosya> |
Dosyadaki commit edilmemiş değişiklikleri geri alır |
git restore --staged <dosya> |
Dosyayı hazırlık alanından çıkarır |
git revert <commit> |
Bir commit’i geri alan yeni bir commit oluşturur |
git stash / git stash pop |
Yarım kalan değişiklikleri geçici olarak saklar / geri getirir |
Dallarla çalışmak
Dallar, ana kodu bozmadan yeni bir özellik üzerinde çalışmanızı sağlar.
git switch -c iletisim-formu # Yeni dal
# ... dosyaları düzenleyin ...
git add .
git commit -m "İletişim formu eklendi"
git switch main # Ana dala dön
git merge iletisim-formu # Değişiklikleri birleştir
git branch -d iletisim-formu # Dalı sil
Çakışma (conflict) çözmek
Aynı dosyanın aynı satırı iki dalda farklı değiştirilmişse Git çakışma bildirir ve dosyada şu işaretleri görürsünüz:
<<<<<<< HEAD
Ana daldaki satır
=======
Diğer daldaki satır
>>>>>>> iletisim-formu
Doğru içeriği bırakıp işaretleri silin, ardından git add ve git commit ile birleştirmeyi tamamlayın. VS Code, çakışmaları görsel olarak çözmek için “Accept Current / Accept Incoming / Accept Both” düğmeleri sunar.
GitHub ile çalışmak
- GitHub’da yeni bir depo oluşturun (README eklemeden).
- Yerel deponuzu bağlayın ve gönderin:
git remote add origin https://github.com/kullanici/ilk-proje.git
git push -u origin main
Kimlik doğrulama için parola yerine GitHub CLI (gh auth login), Git Credential Manager ya da SSH anahtarı kullanılır. Windows için Git kurulumuyla gelen Git Credential Manager, tarayıcı üzerinden oturum açmanızı sağlar.
Pull Request iş akışı
Ekip çalışmasında doğrudan main dalına göndermek yerine:
- Yeni bir dal oluşturun ve değişikliklerinizi commit edin.
- Dalı GitHub’a gönderin:
git push -u origin yeni-ozellik - GitHub’da Pull Request açın; değişikliği açıklayın.
- Ekip arkadaşlarınız kodu inceler, yorum yapar.
- Otomatik testler (GitHub Actions) çalışır.
- Onaylandıktan sonra PR birleştirilir.
Bu yaklaşım hem kalite kontrolü sağlar hem de değişikliklerin neden yapıldığını belgelemiş olur.
.gitignore: Depoya girmemesi gerekenler
Proje kök dizinine .gitignore dosyası ekleyerek bazı dosyaları Git’in takibinden çıkarın:
# Bağımlılıklar
node_modules/
.venv/
# Derleme çıktıları
dist/
bin/
obj/
# Gizli bilgiler
.env
*.pfx
# İşletim sistemi dosyaları
.DS_Store
Thumbs.db
Kritik: Parolaları, API anahtarlarını ve bağlantı dizelerini asla depoya göndermeyin. Yanlışlıkla gönderdiyseniz, geçmişten silmek yetmez; o anahtarı hemen iptal edip yenileyin. GitHub’ın gizli bilgi tarama (secret scanning) özelliği bu tür hataları tespit etmeye yardımcı olur.
İyi commit mesajı yazmak
- Kısa ve emir kipinde bir başlık: “Giriş sayfasına parola sıfırlama bağlantısı ekle”
- Gerekirse boş satırdan sonra neden yapıldığını açıklayın.
- Her commit tek bir mantıksal değişikliği içersin.
Kötü: düzeltmeler, asdf, son hali
İyi: Fatura tarih biçimi Türkçe yerel ayara göre düzeltildi
Görsel araçlar
Komut satırını öğrenmek uzun vadede en güçlü yoldur, ama başlangıçta görsel araçlar da yardımcı olur:
- VS Code Kaynak Denetimi paneli
- GitHub Desktop
- GitKraken, Sourcetree
Sık yapılan hatalar ve kurtarma
| Durum | Çözüm |
|---|---|
| Son commit mesajında hata | git commit --amend -m "Yeni mesaj" (henüz push edilmediyse) |
| Yanlış dosyayı hazırladım | git restore --staged dosya |
| Bir dosyadaki değişiklikleri çöpe atmak istiyorum | git restore dosya |
| Gönderilmiş bir commit’i geri almak | git revert <commit-id> (geçmişi bozmadan) |
| “Her şeyi kaybettim” paniği | git reflog ile son hareketleri görün; Git çok az şeyi gerçekten kaybeder |
Sonuç
Git’in ilk haftası biraz yabancı gelebilir, ama status, add, commit, push, pull ve switch komutlarıyla günlük işlerin büyük kısmını yapabilirsiniz. Bir sonraki projenizi, hatta PowerShell betik klasörünüzü bir Git deposuna dönüştürün. Bir gün “geçen ay bu betik çalışıyordu” dediğinizde, geçmişin tek bir komut uzağınızda olduğunu göreceksiniz.


