info@teknoedu.com
PowerShell

PowerShell ile İşlem Yönetimi: Get-Process, Stop-Process, Start-Process ve Kaynak Avcılığı

Sunucuyu yavaşlatan işlemi bulmak, takılan bir uygulamayı kapatmak, bir programı farklı kimlikle başlatmak ya da işlemin komut satırını görmek için Görev Yöneticisi'ne gerek yok. PowerShell'in işlem cmdlet'lerini örneklerle anlattık.

PowerShell ile İşlem Yönetimi: Get-Process, Stop-Process, Start-Process ve Kaynak Avcılığı

“Sunucu çok yavaş” şikâyeti geldiğinde uzak masaüstüyle bağlanıp Görev Yöneticisi’ni açmak, yavaş bir makinede yavaş bir işlemdir. Üstelik sunucu çekirdek (Server Core) kurulumuysa grafik araç zaten yoktur. PowerShell’in işlem cmdlet’leri bu noktada hem hızlı hem de betiklenebilir bir alternatif sunar.

Bu yazıda işlemleri listeleme, kaynak tüketenleri bulma, sonlandırma, başlatma ve işlem sahibini ya da komut satırını öğrenme yöntemlerini anlatıyorum.

Get-Process ile işlemleri listelemek

Get-Process
Get-Process -Name chrome, msedge
Get-Process -Id 4120

Varsayılan tablo görünümündeki sütunlar biraz şifrelidir. En çok işinize yarayacak özellikler şunlar:

Özellik Anlamı
CPU İşlemin başladığından beri kullandığı toplam işlemci süresi (saniye)
WorkingSet64 Fiziksel bellekte kullanılan alan (bayt)
PrivateMemorySize64 İşleme özel ayrılmış bellek (bayt)
Handles Açık tanıtıcı sayısı
StartTime İşlemin başlama zamanı
Path Çalıştırılabilir dosyanın yolu

Dikkat: CPU anlık yüzde değil, birikmiş süredir. Uzun süredir çalışan bir işlem yüksek görünür ama şu anda boşta olabilir.

En çok bellek ve işlemci kullananlar

Get-Process | Sort-Object WorkingSet64 -Descending |
    Select-Object -First 10 Name, Id,
        @{n='BellekMB'; e={[math]::Round($_.WorkingSet64 / 1MB, 1)}}

Get-Process | Sort-Object CPU -Descending |
    Select-Object -First 10 Name, Id, CPU, StartTime

Anlık işlemci kullanımını görmek istiyorsanız iki ölçüm arasındaki farkı almak gerekir. Basit bir örnek:

$once = Get-Process | Select-Object Id, Name, CPU
Start-Sleep -Seconds 5
$sonra = Get-Process | Select-Object Id, CPU

$sonra | ForEach-Object {
    $p = $_
    $ilk = $once | Where-Object Id -eq $p.Id
    if ($ilk) {
        [pscustomobject]@{
            Name   = $ilk.Name
            Id     = $p.Id
            CPUsn  = [math]::Round($p.CPU - $ilk.CPU, 2)
        }
    }
} | Sort-Object CPUsn -Descending | Select-Object -First 10

Bu çıktı, son 5 saniyede hangi işlemin işlemciyi en çok kullandığını gösterir. Daha doğru ve sistem genelinde ölçüm için performans sayaçları (Get-Counter) bir sonraki adım olabilir.

İşlem sahibi ve komut satırı

Aynı adı taşıyan onlarca powershell.exe ya da java.exe işlemi varsa hangisinin ne yaptığını anlamak için komut satırına bakmanız gerekir. Bunun en güvenilir yolu CIM sınıfıdır:

Get-CimInstance -ClassName Win32_Process -Filter "Name='java.exe'" |
    Select-Object ProcessId, ParentProcessId, CommandLine

İşlemin hangi kullanıcıyla çalıştığını görmek için iki seçenek var:

# Yönetici oturumu gerektirir
Get-Process -Name w3wp -IncludeUserName | Select-Object Name, Id, UserName

# CIM yöntemiyle
Get-CimInstance Win32_Process -Filter "Name='w3wp.exe'" | ForEach-Object {
    $sahip = Invoke-CimMethod -InputObject $_ -MethodName GetOwner
    [pscustomobject]@{
        Id      = $_.ProcessId
        Kullanici = "$($sahip.Domain)\$($sahip.User)"
    }
}

ParentProcessId ise bir işlemi kimin başlattığını izlemenize yarar; şüpheli bir işlemin hangi uygulamadan doğduğunu bulmak için çok değerlidir.

İşlemin yüklediği modüller

Bir DLL dosyasının hangi işlem tarafından kilitlendiğini merak ediyorsanız:

Get-Process | Where-Object {
    $_.Modules.FileName -like '*ornek.dll'
} | Select-Object Name, Id

Bazı korumalı sistem işlemlerinin modüllerine erişim reddedilir; bu durumda hata mesajlarını -ErrorAction SilentlyContinue ile bastırabilirsiniz.

İşlemleri sonlandırmak: Stop-Process

Stop-Process -Name notepad
Stop-Process -Id 4120 -Force
Get-Process -Name excel | Where-Object Responding -eq $false | Stop-Process -Force

Son satır yalnızca yanıt vermeyen (donmuş) Excel pencerelerini kapatır. Responding özelliği yalnızca ana penceresi olan uygulamalar için anlamlıdır.

Toplu sonlandırmadan önce mutlaka -WhatIf ile deneyin:

Get-Process -Name *agent* | Stop-Process -WhatIf

Uyarı: csrss, lsass, wininit, smss gibi kritik sistem işlemlerini sonlandırmak makinenin anında çökmesine veya yeniden başlamasına neden olur. Joker karakterli Stop-Process komutlarında bu isimlerin eşleşmediğinden emin olun.

İşlem başlatmak: Start-Process

# Basit başlatma
Start-Process -FilePath notepad.exe -ArgumentList 'C:\Temp\not.txt'

# Bitmesini bekle ve çıkış kodunu al
$p = Start-Process -FilePath msiexec.exe `
    -ArgumentList '/i C:\Kurulum\ajan.msi /qn /norestart' `
    -Wait -PassThru
$p.ExitCode

# Yönetici olarak başlat (UAC istemi çıkar)
Start-Process -FilePath powershell.exe -Verb RunAs

Sessiz kurulumlarda -Wait -PassThru ikilisi çok önemlidir. MSI için 0 başarı, 3010 ise “başarılı, yeniden başlatma gerekli” anlamına gelir; betiğinizin bu iki durumu ayırt etmesi gerekir.

Çıktıyı dosyaya yönlendirmek için -RedirectStandardOutput ve -RedirectStandardError parametreleri kullanılabilir. -NoNewWindow ise konsol uygulamasını aynı pencerede çalıştırır.

Bir işlemin bitmesini beklemek

Wait-Process -Name setup -Timeout 600

Kurulum ya da güncelleme betiklerinde, başka bir aracın işini bitirmesini beklemek için kullanışlıdır. Zaman aşımı dolarsa hata üretir; bunu try/catch ile yakalayabilirsiniz.

Uzak makinelerde işlem sorgulama

PowerShell 7’de Get-Process -ComputerName bulunmuyor. Uzak makineler için:

Invoke-Command -ComputerName SRV01, SRV02 -ScriptBlock {
    Get-Process | Sort-Object WorkingSet64 -Descending | Select-Object -First 5 Name, Id,
        @{n='BellekMB'; e={[math]::Round($_.WorkingSet64 / 1MB)}}
} | Select-Object PSComputerName, Name, Id, BellekMB

Sık yapılan hatalar

  • CPU değerini anlık yüzde sanmak.
  • Aynı isimli işlemlerden yanlış olanı sonlandırmak; Id ve CommandLine ile doğrulayın.
  • Kurulum betiklerinde -Wait kullanmamak ve sonraki adımı erken çalıştırmak.
  • -IncludeUserName parametresini yönetici olmayan oturumda kullanıp hata almak.

Sonuç

Get-Process hızlı bir bakış, Win32_Process derin bir inceleme, Stop-Process ve Start-Process ise müdahale araçlarıdır. Bu dördünü birlikte kullandığınızda Görev Yöneticisi’nin sunduğu hemen her bilgiye, üstelik betiklenebilir ve uzaktan erişilebilir şekilde ulaşırsınız. Sık yaşadığınız sorunlar için küçük kontrol betikleri hazırlayıp bir modülde toplamak, bir sonraki “sunucu yavaş” çağrısında size ciddi zaman kazandırır.