PowerShell’de Değişkenler ve Veri Türleri: Tip Dönüşümü, $null ve Sık Yapılan Hatalar
"5" + 3 neden 53, 3 + "5" neden 8 ediyor? PowerShell'de değişkenlerin nasıl çalıştığını, veri türlerini, tip dönüşümünü ve $null kontrolünü örneklerle, sık yapılan hatalarla birlikte anlattık.

PowerShell’e yeni başlayanların en çok şaşırdığı konulardan biri değişkenlerin “esnekliği”dir. Bir değişkene önce sayı, sonra metin, sonra bir dosya listesi atayabilirsiniz; PowerShell itiraz etmez. Bu esneklik hızlı çalışmayı kolaylaştırır ama dikkat edilmezse, gece yarısı çalışan bir betikte beklenmedik sonuçlara yol açar. Bu yazıda değişkenleri, veri türlerini ve tip dönüşümünü pratik örneklerle ele alıyoruz.
Değişken oluşturmak ve adlandırmak
PowerShell’de değişkenler $ işaretiyle başlar ve ilk atamayla birlikte oluşur. Ayrıca bir “tanımlama” adımı yoktur.
$okulAdi = "Teknoedu Koleji"
$ogrenciSay = 412
$aktif = $true
$bugun = Get-Date
Adlandırmada birkaç pratik kural işinizi kolaylaştırır:
- Anlamlı ve tutarlı adlar kullanın:
$kullaniciListesi,$raporYolugibi. - Değişken adları büyük/küçük harfe duyarlı değildir;
$Raporile$raporaynı değişkendir. - Boşluk veya özel karakter içeren adlar gerekiyorsa süslü parantez kullanılır:
${rapor yolu}. Ancak bunu alışkanlık hâline getirmeyin. - Türkçe karakterler teknik olarak çalışsa da paylaşılan betiklerde kodlama sorunlarını önlemek için ASCII adlar tercih etmek daha güvenlidir.
Birden fazla değişkene aynı anda atama yapmak ve iki değişkenin değerini takas etmek de mümkündür:
$ad, $soyad = "Ayşe", "Yılmaz"
$a, $b = 1, 2
$a, $b = $b, $a # takas: $a = 2, $b = 1
Temel veri türleri
PowerShell .NET üzerine kuruludur; bu yüzden her değer aslında bir .NET nesnesidir. Bir değişkenin türünü öğrenmek için GetType() metodunu kullanabilirsiniz:
(42).GetType().FullName # System.Int32
("merhaba").GetType().Name # String
(Get-Date).GetType().Name # DateTime
(3.14).GetType().Name # Double
En sık kullanacağınız tür hızlandırıcıları (type accelerator) şunlardır:
| Hızlandırıcı | .NET türü | Örnek |
|---|---|---|
[string] |
System.String | "Ankara" |
[int] |
System.Int32 | 42 |
[long] |
System.Int64 | 5000000000 |
[double] |
System.Double | 3.14 |
[decimal] |
System.Decimal | 19.99d |
[bool] |
System.Boolean | $true |
[datetime] |
System.DateTime | Get-Date |
[array] |
System.Array | @(1,2,3) |
[hashtable] |
System.Collections.Hashtable | @{Ad="Ali"} |
[guid] |
System.Guid | [guid]::NewGuid() |
Parasal hesaplarda [double] yerine [decimal] tercih edin; [double] ikili kayan nokta kullandığı için 0.1 + 0.2 gibi işlemlerde küçük yuvarlama farkları görülebilir.
Tip dönüşümü: Sol taraf kazanır
PowerShell iki farklı türdeki değeri işleme sokarken genellikle soldaki işlenenin türünü esas alır ve sağdakini ona dönüştürmeye çalışır. Klasik örnek:
"5" + 3 # 53 (metin birleştirme)
3 + "5" # 8 (sayısal toplama)
"5" * 3 # 555 (metni 3 kez tekrarla)
CSV dosyasından okunan tüm değerlerin metin olduğunu unutmayın. Import-Csv ile gelen "10" ve "9" değerlerini karşılaştırdığınızda metin sıralaması devreye girer ve "10" -lt "9" sonucu True döner. Çözüm, açık dönüşüm yapmaktır:
[int]"10" -lt [int]"9" # False
$satir.Puan -as [int] # dönüşemezse hata yerine $null döner
-as operatörü dönüşüm başarısız olduğunda hata fırlatmak yerine $null döndürür; kullanıcı girdisini doğrularken çok işe yarar:
$girdi = Read-Host "Sınıf mevcudu"
$sayi = $girdi -as [int]
if ($null -eq $sayi) { Write-Warning "Lütfen sayı girin." }
Bir değerin belirli bir türde olup olmadığını sınamak içinse -is kullanılır: $bugun -is [datetime].
Yuvarlama sürprizi
Ondalıklı bir sayıyı [int]‘e dönüştürdüğünüzde .NET “banker yuvarlaması” (en yakın çift sayıya yuvarlama) kullanır:
[int]2.5 # 2
[int]3.5 # 4
[math]::Round(2.5, [MidpointRounding]::AwayFromZero) # 3
Not hesaplama gibi senaryolarda bu fark önemlidir; hangi yuvarlamayı istediğinizi açıkça belirtin.
Türü sabitlenmiş değişkenler
Değişkenin önüne tür yazarsanız, o değişken o andan itibaren yalnızca o türde değer kabul eder:
[int]$deneme = 5
$deneme = "12" # çalışır, 12 sayısına dönüştürülür
$deneme = "abc" # hata: "abc" Int32'ye dönüştürülemez
Bu, fonksiyon parametrelerinde ve uzun betiklerde yanlış tür atamalarını erken yakalamanın basit bir yoludur. Değiştirilmemesi gereken değerler için salt okunur ya da sabit değişken de tanımlayabilirsiniz:
Set-Variable -Name VergiOrani -Value 0.20 -Option ReadOnly
New-Variable -Name SirketKodu -Value "TKN" -Option Constant
ReadOnly değişkenler -Force ile değiştirilebilir ya da silinebilir; Constant olanlar oturum boyunca değiştirilemez.
$null ile doğru çalışmak
$null “değer yok” anlamına gelir. Tanımlanmamış bir değişkeni okumak hata vermez, $null döner. Bu yüzden yazım hatalı bir değişken adı fark edilmeden betiğinizi bozabilir. Betiklerinizin başına şu satırı eklemek bu tür hataları yakalar:
Set-StrictMode -Version Latest
$null kontrolünde altın kural: $null her zaman sol tarafta olmalı.
$liste = @() # boş dizi
$liste -eq $null # boş dizi döner (hiçbir eleman $null'a eşit değil), if içinde False
$null -eq $liste # False, doğru ve tutarlı sonuç
Sol taraftaki bir dizi olduğunda -eq operatörü filtre gibi davranır ve eşleşen elemanları döndürür. $null sola yazıldığında her zaman tek bir True ya da False alırsınız.
Metinlerde boşluk ve boş değer kontrolü için ise .NET metodları daha okunaklıdır:
[string]::IsNullOrWhiteSpace($ad)
Otomatik ve ortam değişkenleri
PowerShell’in kendi tanımladığı bazı değişkenleri bilmek, betiklerinizi daha taşınabilir hâle getirir:
$PSVersionTable: Çalışan PowerShell sürümü ve platform bilgisi.$HOME: Kullanıcının ana klasörü.$PSScriptRoot: Çalışan betiğin bulunduğu klasör (betik içinde dosya yolu oluştururken çok değerlidir).$_veya$PSItem: Pipeline’daki geçerli nesne.$true,$false,$null: Sabit değerler.
Ortam değişkenlerine env: sürücüsü üzerinden erişilir:
$env:COMPUTERNAME
$env:TEMP
$env:Path -split ';'
Oturumdaki tüm değişkenleri görmek için Get-Variable, birini silmek için Remove-Variable kullanabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- CSV’den gelen sayıları dönüştürmeden karşılaştırmak.
$nullkontrolünü sağ tarafa yazmak.- Değişken adında yazım hatası yapıp
Set-StrictModekullanmamak. - Tek tırnak ile çift tırnağı karıştırmak:
'$ad'değişkeni genişletmez,"$ad"genişletir. - Para hesaplarında
[double]kullanmak.
İpucu: Bir nesnenin hangi özelliklere ve metodlara sahip olduğunu görmek için
$degisken | Get-Memberkomutunu alışkanlık edinin. Türü ve kullanabileceğiniz her şeyi tek ekranda gösterir.
Sonuç
Değişkenler PowerShell’in en temel yapı taşıdır ama “nasılsa çalışıyor” diye üzerinde durulmadan geçilir. Tip dönüşümünde sol tarafın belirleyici olduğunu, $null kontrolünün sola yazılması gerektiğini ve CSV verilerinin metin olarak geldiğini aklınızda tutarsanız, karşılaşacağınız hataların büyük bölümünü daha yazarken önlemiş olursunuz. Bir sonraki adımda dizileri ve koleksiyonları ele alarak bu temeli genişletebilirsiniz.

![PowerShell’de Karma Tablolar (Hashtable), [ordered] Sözlükler ve PSCustomObject](https://teknoedu.com/wp-content/uploads/2026/11/powershell-hashtable-ordered-sozluk-pscustomobject-700x394.jpg)
